Je kent het vast wel: je schrijft een zin, schrapt het, schrijft het opnieuw, schrapt het weer. En op het eind staat er niks meer.
▶Inhoudsopgave
Terwijl je eigenlijk zo graag wilde opschrijven wat je dwarszit. Als perfectionisme je al schrijven in de weg zit, dan is het thema van dit artikel precies voor jou. We gaan het hebben over een schrijfoefening die specifiek werkt als je worstelt met controle en de drang om alles perfect te doen. Geen oefening waarbij je een mooi moet produceren. Integendeel.
Waarom perfectionisme schrijven zo lastig maakt
Perfectionisme en schrijven kunnen niet samen. Nou ja, dat voelt zo althans.
Want schijven gaat over het laten vloeien van gedachten. En perfectionisme gaat over alles controleren. Die twee strijden met elkaar in je hoofd. Uit onderzoek van de Universiteit van Californië blijkt dat mensen met sterke perfectionistische neigingen tot wel 60% minder geneigd zijn om creatief te schrijven.
De angst om iets fout te doen blokkeert het proces volledig. En hier zit het probleem: als je herstelt van psychische klachten, kan schrijven juist heel waardevol zijn om emoties te verwerken.
Maar de binnenstem die zegt "dit is niet goed genoeg" maakte dat je het opbergt voordat het gepubliceerd is, laat staan voordat het af is.
Daarom is deze oefening anders dan denk je. Het doel is niet om iets moois te schrijven. Het doel is om de controle los te laten. Letterlijk.
De "fout-schrijf" oefening: schrijven zonder controle
Deze oefening komt uit de werk van Julia Cameron, schrijfster van The Artist's Way, en is aangepast voor vrouwen die herstellen van psychische klachten. Het heet de "fout-schrijf" oefening.
Wat heb je nodig?
- Een gewoon schrijfboek of een vel papier. Geen mooi notebook, gewoon iets waar je niks kwijt bent.
- Een pen. Niet want het vies wordt als je schrapt.
- Een kookwekker of telefoon met timer.
- 10 minuten tijd.
Hoe werkt het in de praktijk?
En ja, je leest het goed. Het idee is dat je bewust het tegenovergestelde doet van wat perfectionisme je ingeeft. Zet je timer op 10 minuten. Begin met schrijven.
Maar er zijn drie regels: Regel 1: Je mag niks schrappen.
Niet een letter, niet een woord. Wat op papier komt, blijft gewoon staan. Ook als het onzin is. Ook als je zin grammaticaal helemaal klopt.
Regel 2: Je mag niet lezen wat je zojuist schreef. Je schrijft gewoon door.
Je ogen hangen bij wat je opschrijft op dat moment, niet bij wat er al staat. Regel 3: Als je niks weet wat je moet schrijven, schrijf je gewoon "ik weet niet wat ik moet schrijven" totdat er weer iets anders komt. Klinkt simpel. Is het niet.
Want na twee minuten gaat die binnenstem al: "dit is belabberd", "dit slaat nergens op", "iedereen zou hier om lachen".
En dat is precies het punt. Die stem is je perfectionisme die probeert de overhand te houden. Door gewoon door te schrijven, leer je die stem te horen én tegelijk door te gaan.
Twee dingen tegelijk: het controleren voelen en het loslaten oefenen. Perfectionisme draait om het vermijden van fouten.
Waarom werkt deze oefening bij perfectionisme?
Maar herstel draacht om het leren omgaan met onvolkomenheid. Dieze oefening brengt die twee samen.
Je oefent letterlijk met het maken van fouten in een veilige omgeving. Er zit niemand over je schouder. Er wordt niks beoordeeld.
Er is geen cijfer, geen like, geen reactie. Onderzoek van James Pennebaker, psycholoog aan de Universiteit van Texas, aangetoond dat expressief schrijven, los van kwaliteit of structuur, positieve effecten heeft op mentale gezondheid.
Zijn studies laten zien dat mensen die regelmatig vrij schrijven minder stressklachten rapporteren en beter emoties kunnen verwerken. De inhoud doet er niet toe. Het proces doet er toe.
Frequente hoeveelheid: hoe vaak moet je dit doen?
Julia Cameron raadt aan om dagelijks te doen, liefst 's ochtends als eerste.
Maar laten we eerlijk zijn: als je herstelt en je worstelt met perfectionisme, is elke dag misschien te veel druk. Begin met drie keer per week. Maandag, woensdag, vrijdag. Tien minuten. Niks meer.
Wat veel vrouwen merken na twee weken is dat de weerstand afneemt. Niet verdwijnt, maar wordt minder hard. En dat is al een winst. Want herstel gaat niet over het perfect doen van je herstel. Het gaat om stappen zetten, hoe klein ook.
Wat als je echt niet kunt beginnen?
Dan begin je met schrijven als je hoofd leeg aanvoelt door een startzin te kiezen. Bijvoorbeeld: "Vandaag voel ik..." of "Wat ik eigenlijk wil zeggen is..." of zelfs: "Ik heb geen zin om te schrijven maar..." Die zin is je springplank.
Vanaf daar schrijf je gewoon door. De eerste zin hoeft niet goed te zijn; het is de perfecte manier om je eigen verhaal op te schrijven. De eerste zin hoeft er alleen maar te zijn.
En als het na tien minuten nog steeds vreselijk voelt? Dan stop je.
Je hebt je tien minuten gedaan. Dat is genoeg. Je hoeft niet te wachten tot het "goed voelt". Soms voelt herstel niet. Soms is het gewoon doen. En dat is al moedig genoeg.
Deze oefening past bij Creatief Herstel
Bij Stichting Creatief Herstel draait alles om creatieve oefeningen, zoals een helende schrijfoefening voor vrouwen, die helpen bij het herstel.
Niet om kunst maken. Niet om te presteren.
Maar om jezelf de ruimte te geven om te zijn, met al je onvolkomenheden. Deze schrijfoefening past precies in die filosofie. Het gaat niet om het resultaat. Het gaat om het proces van loslaten.
Als je merkt dat perfectionisme je in het dagelijks leven in de weg zit, niet alleen bij schrijven, dan kan het helpen om deze oefening als opstapje te gebruiken.
Het trainen van "het hoeft niet perfect" op papier kan je helpen om dat ook in het echte leven te oefenen. Begin klein. Begin fout. Begin gewoon.