Hoe schrijven gecombineerd met tekenen werkt als creatief herstelritueel

Je zit aan de keukentafel. Een blanco notitieboekje voor je. Een zacht potlood in je hand.

En dan gebeurt het: je begint te tekenen. Een lijn hier, een vorm daar.

En opeens vloeien er woorden over het papier. Geen perfecte zinnen. Geen mooie verhalen. Gewoon wat er in je omgaat.

En dat voelt goed. Schrijven en tekenen samen. Het klinkt misschien als iets voor kinderen of voor kunstenaars.

Maar eigenlijk is het een van de krachtigste dingen die je kunt doen als je aan herstel bent.

Niet omdat het mooi moet worden. Maar omdat het je helpt om dingen te verwerken die te groot zijn voor woorden alleen.

Waarom schrijven én tekenen zo goed samenwerken

Ons brein verwerkt emoties op meerdere manieren tegelijk. Woorden komen uit een ander deel van je hersens dan beelden.

Als je alleen schrijft, gebruik je vooral de logische, taalkant van je brein. Als je alleen tekent, werk je meer met gevoel en intuïtie.

Maar als je beide combineert? Dan geef je je brein twee kanalen om doorheen te stromen. Dat is precies wat zo waardevol is in herstel. Psychische klachten zoals burn-out, depressie of angststoornissen maken het vaak lastig om je gevoelens onder woorden te brengen.

Je weet niet goed wat je voelt. Of je voelt iets, maar het lukt niet om het te benoemen.

Tekenen biedt dan een uitweg. Je tekent wat er in je omgaat, en daarna schrijf je er woorden bij. Of andersom: je schrijft een stuk, en tekent er iets bij wat de emotie weerspiegelt.

Robin Rozendal, auteur en tekenaar, beschrijft het zo: voor haar zijn tekenen en schrijven een onlosmakelijke combinatie geworden. Ze is visueel ingesteld en schrijft vaak beeldend.

De manier waarop ze schrijft, vergelijkt ze met tekenen of schilderen. En Patrick Berkhof, auteur en tekenaar, gebruikt tekenen zelfs als vorm van brainstormen.

Hij verrasst zichzelf met wat er op het papier verschijnt, en zo ontstaan nieuwe scènes en ideeën.

Wat gebeurt er in je brein als je creatief bezig bent?

Wanneer je tekent of schrijft, activeert je brein een netwerk dat de default mode network heet.

Dit netwerk is actief als je niet bezig bent met taken of problemen, maar met jezelf. Met herinneringen, gevoelens en verlangen. Onderzoek laat zien dat creatieve activiteiten dit netwerk op een gezonde manier stimuleren.

Het helpt je om emoties te verwerken zonder dat je er direct mee geconfronteerd wordt op een manier die te zwaar is. Daarnaast zorgt het maken van kunst, ook al is het "niet goed", voor de productie van dopamine.

Dat is de stof in je brein die samenhangt met plezier en motivatie.

Tekenen als meditatie

Voor mensen die herstellen van psychische klachten is dat belangrijk, want depressie en burn-out gaan vaak gepaard met een tekort aan dopamine. Creatief bezig zijn geeft je brein kleine beloningen. Niet omdat het resultaat perfect is, maar omdat het proces zelf goed voelt. Jennie Smallenbroek beschrijft hoe tekenen voor haar werkt als meditatie.

Met een potlood en papier in handen raakt ze in een staat van focus en rust. De buitenwereld vervaagt. Er is alleen de lijn op het papier.

Die ervaring van flow, het volledig opgaan in wat je doet, is therapeutisch aan zichzelf. Het geeft je een pauze van piekeren en rumineren. En als je daarna ook nog schrijfwoorden toevoegt aan je tekening, dan creëer je een soort dialoog met jezelf.

Je tekent wat je voelt, en je schrijft wat het betekent. Dat is geen kunst. Dat is zorg.

Hoe begin je? Geen ervaring nodig

Je hoeft geen kunstenaar te zijn. Echt niet. Het gaat er niet om of je tekening er mooi uitziet.

Het gaat erom dat je iets maakt wat van jou is. Hier zijn een paar manieren om te beginnen: Je kent misschien het concept van ochtendpagina's: 's ochtends drie pagina's schrijven, zonder na te denken. Probeer het eens, maar voeg er een tekening aan toe. Begin met tekenen.

1. De ochtendpagina's met een twist

Laat je hand bewegen. En schrijf daarna wat er in je opkomt.

Je zult versteld staan van wat er naar boven komt. Neem een A5-tje. Teken links een emotie: boosheid, verdriet, rust, onrust. Geef het een vorm, een kleur, een lijn. Rechts schrijf je wat je daarvan voelt.

2. Emotie-kaarten maken

Wat doet die emotie met je lichaam? Wanneer heb je het het laatst gevoeld?

Dit is een oefening die ook in beeldende therapie wordt gebruikt, een vorm van creatieve therapie die door psycholoog.nl wordt beschreven als laagdrempelig en minder confronterend dan alleen gesprekken. Als je deel uitmaakt van een herstelgroep, kun je dit ritueel ook samen doen. Iemand tekent iets. De ander schrijft er een woord bij.

3. Gezamenlijk scheppen

Of iemand schrijft een zin, en een ander tekent er iets bij. Het creëert verbinding.

En verbinding is een van de belangrijkste elementen van herstel.

Waarom dit een ritueel wordt, niet alleen een oefening

Als je dit een paar keer doet, merk je iets bijzonders gebeuren. Het wordt een ritueel.

Iets waar je naar uitkijkt. Iets dat rust geeft. Niet omdat het altijd fijn voelt, soms is het juist moeilijk.

Maar omdat het een plek is waar jezelf mag zijn. Zonder prestatiedruk. Zonder verwachtingen.

Dat is precies wat creatief herstel biedt. Het is geen behandeling. Het is geen therapie in de klassieke zin. Het is een manier om weer contact te komen met jezelf.

Met wat je voelt. Met wie je bent, onder de klachten.

Stichting Creatief Herstel richt zich op vrouwen in Nederland die herstellen van psychische klachten. Het gaat om zelfvertrouwen opbouwen, zelfredzaamheid ontwikkelen en persoonlijke groei. En creatieve therapie voor vrouwen die herstellen past daar perfect bij. Het is laagdrempelig, het kun je zelf doen, en het werkt.

Wat heb je nodig?

Weinig. Een notitieboekje. Een potlood of pen. Eventueel wat kleurpotloden of stiften als je dat leuk vindt. Geen dure materialen. Geen speciale technieken.

Gewoon iets om mee te beginnen. Begin klein. Vijf minuten. Een tekening, drie zinnen. Dat is genoeg.

Het gaat niet om de hoeveelheid. Het gaat om het feit dat je het doet.

Dat je jezelf die tijd geeft. Dat je kiest voor creativiteit in plaats van leegte. En als je eenmaal begint, merk je iets. Het wordt makkelijker.

De woorden komen vanzelf. De tekeningen ook. En langzaam, heel langzaal, voel je iets verschuiven. Niet opeens. Niet dramatisch. Maar zeker.

Dat is het krachtige van dit ritueel. Het verbetert niet alles. Maar het geeft je een manier om met jezelf om te gaan die zacht is, echt is, en die werkt.